Chichen Itza – jeden z 7 cudów świata

Chichen Itza – jeden z 7 cudów świata. Jeśli tak, to trzeba zobaczyć. Tak myślą tysiące turystów, którzy każdego dnia przybywają na Jukatan w Meksyku. Ponad 2 milony rocznie. Chichen Itza – rozległy teren na którym wznoszą się wielkie piramidy i świątynie Majów. Pomiędzy nimi setki straganów z pamiątkami i Meksykanie oferujący lokalne rękodzieła często „Made in China”.

Chichen Itza zostało założone najprawdopodobniej ok. 450 roku przez przybyłe z południa plemiona Majów. Badania wykazują że już w VII i VIII wieku na te tereny przenikały plemiona z wyżyn na obszarze współczesnego Centralnego Meksyku i asymilowały się z Majami. Dzięki połączeniu obu wysoko rozwiniętych kultur Tolteków i Majów, w kolejnych dwóch stuleciach w architekturze doszło do renesansu sztuki budowlanej Majów. W tym czasie mieszkańcy Chichen Itza tworzą budynki opieczętowane wspaniałą sztuką Tolteków: ganki, krużganki, arkady i rzeźby przedstawiające węże, ptaki i ich bogów. W chwili podboju hiszpańskiego w 1533 roku było niemal całkowicie opustoszałe.  Pozostawało jednak miejscem pielgrzymek.

Źródła informacji historycznych odnośnie Chichen Itza to, oprócz danych pochodzących z badań archeologicznych, również zapiski kolonialne oraz księgi Chilam Balam z Tizimin i Chumayel – spisane przez Majów łacińskim alfabetem już po konkwiście Jukatanu. Na tych księgach opierano w przeszłości wiele interpretacji odnośnie pobudzającej wyobraźnię historii miasta.

Opowieści z ksiąg są wciąż bezmyślnie powtarzana przez oprowadzających po Chichen Itza przewodników, choć nie są one zgodne z wynikami badań archeologicznych, publikowanych na przestrzeni dwóch ostatnich dziesięcioleci.

Nazwa Chichen Itza jak wiele nazw miast Majów, znamionuje położenie geograficzne. „Na brzegu studni Itzów” to najbardziej pasujące tłumaczenie.

Chichen Itza założone zostało w strategicznym miejscu, w pobliżu Świętej Cenoty – gigantycznej, wypełnionej słodką wodą studni krasowej, która aż do ostatecznego zmierzchu cywilizacji Majów była celem pielgrzymek z całej Mezoameryki i miejscem ważnych religijnych obrzędów.

Na terenie ruin Chichen Itza znajduje się jeszcze dwanaście dużych cenot. Niektóre służyły od V wieku jako miejsce składania ofiar. Ofiarowano dzieci lub młodzież płci męskiej, bardzo często bliźniaki. Inne były źródłem wody pitnej.

Najsłynniejszą budowlą kompleksu jest Świątynia Kukulkana. W czasie wiosennej równonocy ruiny, w ciągu jednego dnia odwiedzają dziesiątki tysięcy ludzi, żądnych ujrzenia na własne oczy jedynego w swoim rodzaju spektaklu światła i cienia. Ma on symbolizować zstąpienie na świat Kukulkana – Pierzastego Węża.

Piramida w środku ukrywa jeszcze starszą piramidę.  We wnętrzu tej piramidy naukowcy znaleźli czerwony tron w kształcie jaguara, z wprawionymi oczami i cętkami z błyszczącego jadeitu.

Świątynia Wojowników to imponująca, schodkowa piramida z czasów kultury majańsko-tolteckiej. Przed świątynią rozciąga się dziedziniec z ponad 200 kolumnami (mimo nazwy Grupa Tysiąca Kolumn, nie jest ich tysiąc) przedstawiającymi wojowników, które prawdopodobnie podtrzymywały kiedyś zadaszenie.

El Osario – Grobowiec Kapłana

Grób Najwyższego Kapłana (El Osario) sprawia wrażenie mniejszej wersji Piramidy Kukulkana. Balustrady boczne  wszystkich czterech ciągów schodów kończą się symbolami pierzastych węży z rozwartymi paszczami. Ciekawostką jest to, że ze świątyni prowadzi długi podziemny korytarz. Według Majów tunel miał charakter symboliczny. Był łącznikiem między światem zamarłych, a rajem.

El Caracol

El Caracol (Ślimak, obserwatorium astronomiczne) to budowla służąca jako obserwatorium astronomiczne, mająca nietypową dla obszaru kulturowego Majów, formę cylindryczną. Hiszpańska nazwa Caracol (ślimak) pochodzi od kręconych schodów znajdujących się wewnątrz 11 metrowej wieży. Prowadzą one do komnat, w których w ścianach znajdują się wąskie otwory służące majańskim astronomom do obserwacji gwiazd.

Plataforma de Venus

Majowie czcili Wenus zarówno jako Gwiazdę Poranną, jak też i Gwiazdę Wieczorną. Platforma, na którą prowadzi 14 schodów, była miejscem odprawiania rytuałów i składania ofiar.

W 1988 roku stanowisko archeologiczne w Chichen Itza wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO, zaś w 2007 roku obiekt został ogłoszony jednym z siedmiu nowych cudów świata.

Oficjalna strona Chichen Itza.

.

Meksyk, listopad 2025

Tekst i zdjęcia Ewa Siwiecka

.

Inne wpisy o Meksyku:

Día de Muertos w Oaxaca, czyli Święto Zmarłych po meksykańsku

Parada podczas Día de Muertos w Oaxaca

Wrząca woda, czyli Hierve el Agua w Meksyku

Destylarnie mezcalu – egzotyka na maxa.

Domek nad oceanem

Błękitna Woda, czyli wodospady Agua Azul w stanie Chiapas w Meksyku

Palenque – ruiny Majów ukryte w dżungli

Rezerwat Biosfery Ria Celestun – królestwo flamingów